Trong quá trình triển khai BIM, nhiệm vụ thiết kế (Design Brief) là nền tảng giúp xác định rõ chức năng, hoạt động và yêu cầu của công trình. Việc áp dụng hệ thống phân loại Uniclass giúp chuẩn hóa thông tin dự án, chuyển nhiệm vụ thiết kế từ mô tả chung sang dữ liệu có cấu trúc, phù hợp với nguyên tắc của tiêu chuẩn ISO 12006-2:2015 và hỗ trợ quản lý thông tin hiệu quả trong suốt vòng đời công trình.

Giới thiệu về nhiệm vụ thiết kế trong BIM

Bất cứ một công trình nào cũng được bắt đầu bằng nhiệm vụ thiết kế. Nhiệm vụ thiết kế không chỉ được sử dụng để bắt đầu mà là một thông tin được lưu giữ trong tài sản số trong suốt vòng đời công trình.

Nhiệm vụ thiết kế được chia làm 2 loại:

  • Theo ý nghĩa của thông tin mô tả
  • Theo ý nghĩa của thông tin quy định

Thực trạng nhiệm vụ thiết kế trong nhiều dự án hiện nay

Kiến trúc sư và kỹ sư làm việc với yêu cầu quá đơn giản. Họ thường chỉ nhận được yêu cầu sơ lược từ chủ đầu tư như: “Thiết kế giúp tôi một bệnh viện”, hoặc “Tôi cần một trường học”.

Tuy nhiên, trước khi bước vào thiết kế sơ bộ bắt buộc phải dựa trên một văn bản nhiệm vụ thiết kế rõ ràng, đầy đủ, có căn cứ. Đây chính là “nút mở” đầu tiên trong chuỗi vận hành hiệu quả của công trình. Nếu không có căn cứ rõ ràng, các yêu cầu không gian sẽ thay đổi liên tục qua các giai đoạn thiết kế – gây ra hệ lụy:

  • Nhóm thiết kế thường xuyên phải cập nhật, điều chỉnh – dẫn đến làm ngoài giờ, chậm tiến độ
  • Chủ đầu tư, sau một thời gian vận hành, lại phải cải tạo để đáp ứng nhu cầu thật sự – tức là “chữa cháy” cho một thiết kế không chính xác từ đầu

Để tránh các hệ lụy trên nên dựa vào cấu trúc nhân sự để xác định: nhiệm vụ thiết kế được thực hiện bởi A – B – C. Cũng cần phải chú ý:

  • Hiện nay nhiệm vụ thiết kế chỉ được sử dụng trong các giai đoạn thiết kế
  • Với BIM, nhiệm vụ thiết kế là một thành phần của tài sản số và vẫn được sử dụng trong thời đoạn vận hành.

Nguyên tắc áp dụng Uniclass hỗ trợ chuẩn hóa Design Brief

Sử dụng 4 bảng AC – Co – En với các mục đích mỗi bảng:

  1. Ac – Activities: Xác định hoạt động chính diễn ra trong công trình
  2. Co – Complexes: Phân loại các tổ hợp không gian có mối liên hệ chức năng giữa công trình – khu đất xây dựng – đô thị chung quanh khu đất xây dựng.
  3. En – Entities: Xác định loại hình công trình (bệnh viện, trường học, chung cư…)
  4. SL – Spaces/Locations: Phân loại các không gian cụ thể cần có của công trình
  5. Áp dụng các tiêu cuẩn để xác định quy mô không gian và các yêu cầu khác của không gian

Áp dụng nguyên tắc này để chuyển “Nhiệm vụ thiết kế” từ thông tin mô tả dần dần trở thành thông tin quy định.

Quy trình xây dựng nhiệm vụ thiết kế với UniClass

Bước 1: Xác định thể loại công trình bằng bảng En – Entities

Bước đầu tiên trong việc lập nhiệm vụ thiết kế là xác định đúng loại công trình. Theo bảng phân loại UniClass 2015, điều này được thực hiện thông qua bảng En – Entities, tương đương với khái niệm Construction Result trong tiêu chuẩn ISO 12006-2:2015. Người có trách nhiệm lập nhiệm vụ thiết kế cần sử dụng bảng En để chọn mã phân loại phù hợp. Ví dụ:

  • Với loại công trình là trường học, mã phân loại tổng quát là: En_25_10 – Educational Entities
  • Tùy theo cấp học, các mã phân loại chi tiết gồm:
    • En_25_10_10: Preschool educational buildings
    • En_25_10_20: Primary educational buildings
    • En_25_10_30: Secondary educational buildings

Việc xác định chính xác mã En đóng vai trò quan trọng trong:

  • Tổ chức dữ liệu thông tin cho các bên tham gia dự án
  • Xây dựng cơ sở dữ liệu lớn phục vụ trách nhiệm cung cấp dữ liệu xây dựng cấp quốc gia.

Bước 2: Xác định các hoạt động mà tòa nhà cần có bằng bảng Ac – Activities

Sau khi đã xác định loại công trình là trường học với mã En_25_10, ta cần truy cập bảng Ac – Activities để xác định các hoạt động mà tòa nhà cần phục vụ.

Các hoạt động giáo dục phổ biến trong trường học (Ac_25_10)

Các hoạt động trên là phổ biến, tuy nhiên tùy theo định hướng và đặc điểm riêng của từng dự án giáo dục, chủ đầu tư có thể thêm các hoạt động chuyên biệt để tạo sự khác.

  • Các hoạt động mang tính đặc thù theo mục tiêu đào tạo (không bắt buộc):
Ac_25_20 Design and craft activities Các hoạt động thiết kế và thủ công
Ac_25_30 Scientific and laboratory activities Các hoạt động khoa học và phòng thí nghiệm
Ac_25_50 Exhibition activities Các hoạt động triển lãm
Ac_25_70 Entering and exiting Ra vào công trình
  • Các hoạt động kỹ thuật hỗ trợ (người dùng không nhìn thấy)

Đây là những hoạt động “ẩn – khó nhìn thấy đối với người sử dụng” nhưng cực kỳ quan trọng để bảo đảm các hoạt động chính diễn ra suôn sẻ:

Bước 3: Hoạt động để kết nối trong và ngoài công trình bằng bảng Co – Complexes

  • Mọi công trình đều cần gắn kết với hệ thống đô thị xung quanh

Một công trình không tồn tại đơn lẻ — nó luôn được xây dựng trong một khu vực cụ thể, thường là đô thị, nơi đã có những hệ thống kỹ thuật âm thầm vận hành. Do đó, để một số hoạt động trong công trình có thể diễn ra, cần phải kết nối với các hoạt động hạ tầng đô thị đang tồn tại. Nếu không có kết nối đó, công trình buộc phải tự tổ chức hoạt động thay thế nhằm đảm bảo chức năng.

Ví dụ:

  • Nếu khu vực xây dựng không có hệ thống thoát nước thải, công trình phải có hệ thống xử lý nước thải riêng.
  • Nếu khu vực đã có sẵn hệ thống thoát nước thải, công trình cần có hệ thống kết nối phù hợp để dẫn nước thải ra ngoài.
  • Vai trò của bảng Co – Complexes

Dù bảng Co_Complexes không trực tiếp tham gia, nhưng đây là nguồn tài liệu quan trọng để bổ sung các hoạt động cần thiết cho công trình, từ đó xác định các không gian chức năng cần bố trí.

Ví dụ:

  • Hoạt động Ac_50 – Xử lý chất thải cần có sự liên kết không gian với:
  • Co_50_75_90 – Tổ hợp xử lý nước thải (được kết nối thông qua hố ga, đường ống thoát nước của đô thị).
  • Trong trường hợp khu vực không có tổ hợp này, công trình phải bố trí trạm xử lý nước thải nội bộ trong khuôn viên đất xây dựng.

Nhận xét:

  • Bảng Ac_Activities giúp xác định các hoạt động cần diễn ra trong công trình.
  • Bảng Co_Complexes giúp làm rõ yêu cầu không gian và hạ tầng cần kết nối hoặc thay thế.
  • Hai bảng này là nguồn tài nguyên quan trọng mà người lập nhiệm vụ thiếtkế nên khai thác, để đảm bảo công trình được định hình đầy đủ về mặt chức năng hoạt động làm tiền đề để xác định không gian cần thiết cho dự án.

Bước 4: kết luận tạm thời các hoạt động chính thức mà tòa nhà cần có

Bộ phận thiết lập nhiệm vụ thiết kế cần rà soát lại kết quả của Bước 2 (xác định hoạt động) và Bước 3 (xác định kết nối hạ tầng), nhằm đảm bảo sự thống nhất giữa chủ đầu tư và kiến trúc sư trước khi tiến hành xác định các không gian cần thiết cho các hoạt động trong công trình. Việc thống nhất này là cơ sở để phân tích, bố trí mặt bằng hợp lý, phù hợp với nhu cầu sử dụng và điều kiện hạ tầng của khu vực xây dựng.

Bước 5: đề nghị các không gian của tòa nhà bằng bảng SL_Spaces/Loctaions

Sau khi đã thống nhất 3 loại hoạt động trong một trường học, bảng SL_Spaces/Location sẽ là một tài nguyên nữa để khai thác bằng cách tham khảo và xác định các không gian phù hợp để diễn ra:

  • Các hoạt động giáo dục phổ biến và đặc thù

  • Các hoạt động hỗ trợ di chuyển (giao thông)

  • Các hoạt động kỹ thuật hỗ trợ diễn ra (người dùng không nhìn thấy)

Bước 6: Hình thành tài liệu nhiệm vụ thiết kế đầu tiên loại thông tin mô tả

Sử dụng kết quả của bước 5 với kết hợp với yêu cầu cụ thể theo tiêu chuẩn mà dự án muốn áp dụng của dự án để bổ sung các thông số của không gian như: diện tích – thể tích – yêu cầu kỹ thuật – …

Việc áp dụng hệ thống phân loại Uniclass giúp chuẩn hóa nhiệm vụ thiết kế (Design Brief) từ những mô tả ban đầu thành dữ liệu có cấu trúc trong BIM. Nhờ đó, các bên tham gia dự án có thể xác định rõ hoạt động, loại công trình và các không gian cần thiết, đồng thời quản lý thông tin hiệu quả theo nguyên tắc của ISO 12006-2:2015.

Bạn muốn tìm hiểu cách áp dụng BIM và các tiêu chuẩn phân loại trong dự án thực tế? Hãy liên hệ BIM Center để được tư vấn về đào tạo BIM và xây dựng quy trình quản lý thông tin công trình hiệu quả!