Trong quá trình triển khai BIM, việc tổ chức và phân loại dữ liệu là yếu tố quan trọng giúp các bên trong dự án quản lý và trao đổi thông tin hiệu quả. Tuy nhiên, phân loại BIM tại Việt Nam hiện nay vẫn chưa được chuẩn hóa thống nhất. Vì vậy, việc nghiên cứu và áp dụng các hệ thống phân loại BIM quốc tế, đồng thời xây dựng định hướng nội địa hóa phù hợp với thực tiễn là bước quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành xây dựng.

Thực trạng hệ thống phân loại trong ngành xây dựng Việt Nam

Trong bối cảnh chuyển đổi số ngành xây dựng, việc quản lý và tổ chức dữ liệu dự án ngày càng trở nên quan trọng. Tuy nhiên, phân loại BIM tại Việt Nam vẫn đang ở giai đoạn đầu và chưa có một hệ thống tiêu chuẩn được áp dụng thống nhất trên toàn ngành.

Phần lớn các dự án vẫn quản lý dữ liệu theo phương pháp truyền thống, khiến thông tin công trình bị phân tán và khó khai thác hiệu quả. Điều này tạo ra nhiều thách thức khi triển khai BIM, đặc biệt trong việc phối hợp thông tin giữa các bên tham gia dự án như chủ đầu tư, tư vấn thiết kế và nhà thầu thi công.

Tình hình quản lý và tổ chức dữ liệu trong các dự án xây dựng

Tình hình quản lý và tổ chức dữ liệu tại các doanh nghiệp xây dựng nội địa vẫn chưa đạt được sự đồng bộ cần thiết. Phần lớn dữ liệu tồn tại ở dạng rời rạc, gây khó khăn cho việc tra cứu và tái sử dụng thông tin.

  • Cách quản lý dữ liệu truyền thống: Đa số các đơn vị vẫn duy trì thói quen lưu trữ hồ sơ dưới dạng văn bản giấy hoặc file kỹ thuật số (PDF, Excel) không có cấu trúc. Dữ liệu thường bị “đóng băng” trong các phòng ban riêng biệt, dẫn đến việc trùng lặp thông tin và khó kiểm soát phiên bản mới nhất.
  • Thiếu hệ thống phân loại thống nhất: Việt Nam chưa có một bộ tiêu chuẩn phân loại quốc gia (như Uniclass hay OmniClass) được áp dụng bắt buộc và rộng rãi. Mỗi chủ đầu tư, nhà thầu lại tự xây dựng mã định danh riêng, gây ra sự chồng chéo và xung đột dữ liệu khi phối hợp liên ngành.

Những khó khăn khi triển khai BIM nếu không có hệ thống phân loại

Mô hình thông tin công trình (BIM) yêu cầu tính chính xác cao về dữ liệu, nhưng việc thiếu hệ thống phân loại chuẩn đang là “điểm nghẽn” khiến BIM chưa phát huy hết giá trị.

  • Dữ liệu khó chia sẻ giữa các bên: Khi không có mã phân loại chung, thông tin từ kiến trúc sư, kỹ sư kết cấu và cơ điện không thể “nói chuyện” với nhau. Việc tích hợp dữ liệu vào môi trường dữ liệu chung (CDE) trở nên phức tạp và dễ sai sót.
  • Khó quản lý thông tin công trình: Việc bóc tách khối lượng (5D) hay lập kế hoạch thi công (4D) trên mô hình BIM gặp trở ngại lớn nếu các cấu kiện không được định danh rõ ràng theo một hệ thống logic.
  • Thiếu sự thống nhất giữa các dự án: Doanh nghiệp khó có thể xây dựng thư viện số hay Big Data để tối ưu hóa quy trình vì dữ liệu của mỗi dự án lại được phân loại theo một kiểu khác nhau, không có tính kế thừa.

Phân tích để lựa chọn hệ thống phân loại BIM phù hợp

Mỗi hệ thống đều có những ưu nhược điểm nhất định. So sánh sẽ thấy những điểm sau:

  • UniClass tuân thủ ISO 19650 và ISO12006-2:2015 hơn OmniClass
  • Gắn kết chặt chẽ cũng như cùng phát triển với với buildingSMART để máy tính ngày càng phát huy khả năng của mình đối với ngành AEC
  • Nội dung của mỗi bảng được cập nhật định kỳ và số lượng bảng cũng được mở rộng nhằm đáp ứng nhu cầu quản lý thông tin trong suốt vòng đời của tài sản
  • Đối tượng mà UniClass nhắm đến rộng rãi hơn OmniClass, nó bao gồm:
    • Quy hoạch đô thị (urban planning)
    • Hạ tầng (horizontal building)
    • Tòa nhà (vertical building)

Đối tượng này hoàn toàn phù hợp với ISO 19650-1: 2018, trang vi, có nội dung như sau:

Tài liệu này áp dụng cho các tài sản xây dựng và các dự án xây dựng ở mọi quy mô và mọi mức độ phức tạp. Điều này bao gồm:

  • Các khu bất động sản lớn,
  • Mạng lưới hạ tầng,
  • Từng công trình riêng lẻ
  • Các hạng mục hạ tầng cũng như các dự án hoặc tập hợp dự án để hình thành chúng.

Tuy nhiên, các khái niệm và nguyên tắc được nêu trong tài liệu này cần được áp dụng theo cách tương xứng và phù hợp với quy mô và mức độ phức tạp của tài sản hoặc dự án.

Lý do UniClass thường được lựa chọn trong nhiều dự án

Trong xu thế áp dụng BIM theo tiêu chuẩn quốc tế, UniClass đang dần trở thành lựa chọn ưu tiên tại nhiều dự án quy mô lớn nhờ tính linh hoạt và logic cao.

  • Cấu trúc phân loại rõ ràng: UniClass phân chia dữ liệu thành các bảng riêng biệt như Complexes (Tổ hợp), Entities (Thực thể), Activities (Hoạt động) và Products (Sản phẩm). Cách tiếp cận “từ tổng thể đến chi tiết” này giúp các bên liên quan dễ dàng định danh cấu kiện mà không gây nhầm lẫn.
  • Phù hợp với quy trình thiết kế và quản lý công trình: UniClass hỗ trợ tốt cho việc trao đổi thông tin xuyên suốt từ giai đoạn thiết kế sơ bộ đến khi bàn giao. Với mã hóa đồng nhất, việc bóc tách khối lượng (5D) hay lập tiến độ (4D) trở nên chính xác hơn, giảm thiểu sai sót do diễn giải dữ liệu thủ công.

Định hướng áp dụng hệ thống phân loại BIM tại Việt Nam

Từ những phân tích trên, có thể thấy rằng UniClass là hệ thống phân loại phù hợp để áp dụng trong ngành AEC tại Việt Nam.

Việc sử dụng UniClass không chỉ hỗ trợ triển khai BIM mà còn tạo nền tảng cho việc tích hợp dữ liệu với các hệ thống khác như GIS, hướng tới xây dựng hệ sinh thái dữ liệu lớn cho ngành xây dựng.

Trong tương lai, việc nghiên cứu nội địa hóa UniClass và xây dựng bộ tiêu chuẩn phân loại BIM quốc gia sẽ là bước đi quan trọng giúp Việt Nam đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số và phát triển ngành xây dựng thông minh.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang tìm kiếm giải pháp triển khai BIM bài bản và theo tiêu chuẩn quốc tế, hãy liên hệ BIM Center để được tư vấn về đào tạo, xây dựng quy trình BIM và ứng dụng BIM trong dự án thực tế. Đội ngũ chuyên gia sẽ giúp bạn từng bước chuyển đổi sang quản lý dự án xây dựng thông minh và hiệu quả hơn.